Aşağıya italik olarak yazdığım metin, Kungfular adlı youtube kanalında, “Film Analizi 2/Muhsin Bey/Kungfular” adıyla ve Onur Ünlü’nün sesiyle yayımlanmış bir videonun -hiç üşenmeden- yazıya dökülmüş halidir. Ben videoyu acayip şiirsel buldum ve muhtemelen Onur Ünlü de, bunu bir metin olarak yazmışsa eğer, bir şiir olarak düşünmüş, sırf şiiri bırakmış olduğundan buna şiir dememiş de film analizi demiştir. Öncelikle metne bakacağız:
“Sönmez Yıkılmaz’la Yadigar Ejder’in aynı kişi olmaması beni her zaman üzmüştür. Çünkü öyle olsalardı öldüklerinde sadece bi tanesi ölmüş olacaktı. Oysa şimdi ikisi birden ölü, zaten bu filmdeki herkes ölü. Mesela, Muhsin Bey’in geçmişi de ölü. Ali Nazik’in geçmişi ölü, Muhsin Bey’in yanık olduğu kadın komşusunun ve yaşlı ev sahibinin ve Osman Cavcav’ın ve herkesin geçmişin ölü. Ah, geçmiş ölü günler! Aslında filmde hiçbir şeyin iyi gitmemesinin sebebi bu bence. Hiçbir şey iyi gitmiyor çünkü hiçbir şey iyi gitmemiş. Çünkü muhtemelen geçmişte de geçmiş ölüydü. Yani Muhsin Bey diyelim ki şu anda 50 yaşında ve geçmişin bir noktasında 20 yaşında olsun; Muhsin Bey 20 yaşındayken de -10 yaşındaki hali ölüymüş. Böyle böyle geriye doğru herkes her zaman ve tamamen ölüymüş. Ve bu yüzden de şu anda, yani filmin kendi şu anında, Muhsin Bey de, huzurevindeki yaşlı şarkıcı kadın da, Sönmez Yıkılmaz da, ve Sönmez Yıkılmaz’ın ara sıra üzerine yıkıldığı ev sahibi de, ve Muhsin Bey’in bi ara girip çıktığı cezaevindeki mahkumlar da, ve filmin başında kahvede ölen klarnetçi de ölü. (Öhö öhö -Onur Ünlü öksürür, gerçekten-) Muhsin Bey’in ev sahibi o kadar ölü ki artık ölülükten Paris’e taşınmaya karar veriyor. Çünkü hepimiz biliriz ki Paris’ten daha ölü bir yer yoktur, özellikle de Beyoğlu’nda yaşayan yaşlı bir Ermeni kadını için. Beyoğlu’nda yaşayan ve aslında ölü olan ve daha önce de ölüymüş olan ve kendisi hep ölü olduğu için yaşadığı yer de ölü olan Beyoğlulu yaşlı Ermeni kadının ölü kocası bile ölü. Beyoğlu da ölü. Binalar ölü, sokaklar, Muhsin Bey’in otomobili ve takıldığı kahvedeki ölü müzisyenler ve mandalina satın aldığı manav, sokaklarda gezinen sıska kediler, hepsi ölü bunların. Ve Muhsin Bey o kadar ölü ki komşu kadının küçük kızı ile film boyunca mesela hiç konuşmadı. Belki de kız ölemeyecek kadar küçük olduğu için kızın ölme ihtimali Muhsin Bey’i ürkütmüştür. Film zaten bir bütün olarak ölmüş bir mezarlığa benziyor. Yaşayan tek şey Ali Nazik gibi duruyor ama o da kültürel manada ölü. Ya da Muhsin Bey istiyor ki ölsün. Arabesk ölsün, kebap ölsün, acı biber ölsün. Ali Nazik’in arzuları ölsün. Aslında Muhsin Bey’e kalsa kendisi dahil herkesin arzuları ölsün çünkü yani arzularımız işte bizi olduğumuzdan başka kişiler yapabilirler ve biz hepimiz ölü olduğumuz için eğer arzu duyarsak bu ölü geçmişimize karşı büyük bir ahlaksızlık olabilir. Filmde de zaten kimse ahlaksızlık yapmasın diye herkes ölü ama buna rağmen herkes ahlaksızlık yapıyor çünkü anlayabildiğimiz kadarıyla ölülerin tamamı ahlaksız insanlar çünkü hepsi ölüler. Öf, neyse işte, filmdeki herkes ölü ve filmdeki herkes istiyor ki filmdeki herkes, filmdeki diğer herkesle birlikte şimdiki karanlık bir geçmişin içine sıkışsın. Orda rakı içerek ve Müzeyyen Senar dinleyerek ve niyeyse henüz ölmemiş olan ölülere ağlayarak sonsuza kadar ölsünler. Koca filmde ölü olmayan tek şey var, o da Atilla abi. Abi, n’aber?”
Öncelikle, metinde yüzümüze yüzümüze çarpan bir “ölü” kelimesi var. Onur Ünlü’nün (metnin geri kalanında kendisine Ah Muhsin Ünlü diyeceğim, çünkü metni şiir olarak kabul ediyorsak, şairi odur) uzun süreler boyunca ölüme olan takıntısını geçmiş dönemlerinden bilirim; söyleşilerinden, yazdıklarından vs. Bir ara, bu takıntıyı aştığını demeyelim ama bununla eskisi gibi ilgilenmediğini de ifade etmişti fakat, ölüm bu, hiçbir yere gitmiyor. Yaptığın, söylediğin her şeye siniyor. “Ölüm hakkında ne düşünüyorsak, hayat hakkında da onu düşünüyoruz.” gibi bir şey de söylemiş olduğunu hatırlıyorum.
Belki de bu dünya bir simülasyondur, yaşamıyoruzdur: “Rüya kahrım, rüya zindan…” Ya da şairimizin deyimiyle, “ Yani Muhsin Bey diyelim ki şu anda 50 yaşında ve geçmişin bir noktasında 20 yaşında olsun; Muhsin Bey 20 yaşındayken de -10 yaşındaki hali ölüymüş.” -10 yaşındaki halinin ölü olması? Yokluğun yokluğu. “Dizeye” güç, kuvvet katmış. Artık bunlara dize diyebiliriz sanırım. Yine, aynı şekilde “filmin başında kahvede ölen klarnetçi de ölü” dizesi. Bunu, birkaç yerde daha tekrarlıyor şair. Çünkü zaten, başında da söylediğimiz gibi, metinde “ölümden geçilmiyor”.
“Ve Muhsin Bey o kadar ölü ki komşu kadının küçük kızı ile film boyunca mesela hiç konuşmadı. Belki de kız ölemeyecek kadar küçük olduğu için kızın ölme ihtimali Muhsin Bey’i ürkütmüştür. Film zaten bir bütün olarak ölmüş bir mezarlığa benziyor.” Aslında, burada şairin ölüme karşı hissettiği duygular hakkında fikir edinebiliyoruz, “film analizi” üzerinden tabii. Ölüm, elbette travmadır. Elbette, sevdiğimiz bir şey yoksa, kaybedecek bir şeyimiz de olmaz. “Aslında Muhsin Bey’e kalsa kendisi dahil herkesin arzuları ölsün çünkü yani arzularımız işte bizi olduğumuzdan başka kişiler yapabilirler ve biz hepimiz ölü olduğumuz için eğer arzu duyarsak bu ölü geçmişimize karşı büyük bir ahlaksızlık olabilir.” Travmadan kaçınmak için erken ölüm dilenebilir; kimseye çaktırmadan: pasif intihar. İşten memnun değilsek sorun çıkarmayacak kadar iş yerinde var olabiliriz: sessiz istifa. Pasif evlilik, pasif oğulluk, pasif dindarlık falan… Hayatımız çoğu zaman böyle geçip gidiyor işte. Güçlü dizelerle anlatılmış.
“Öf, neyse işte, filmdeki herkes ölü ve filmdeki herkes istiyor ki filmdeki herkes, filmdeki diğer herkesle birlikte şimdiki karanlık bir geçmişin içine sıkışsın.” En sonunda şair, kendi de sıkılıyor ölümden ve bahsettiği filmdeki herkes gibi “şimdiki karanlık bir geçmişe” sıkışmayı diliyor sanki. Şimdi de karanlık bir geçmiştir. Bilinmezdir ve geçecektir, geçmiştir çünkü, geçmişliği vardır. “Niyeyse henüz ölmemiş olan ölülere ağlayarak” yaşamak herkes için zor. Ölüsünü gömemiyor herkes.
Her neyse, bu kaydı bir de şiir gözüyle okuyalım diye yazmak istedim aslında fakat, şunu sormak istiyorum yine de: filmdeki Muhsin Bey, Ah Muhsin Ünlü olmasın? 😊
